شهرستان دالاهو (به کردی: داڵاهۆ، Dalaho) از توابع استان کرمانشاه ایران است.

تقسیمات کشوری
شهرستان دالاهو که در ۹۹ کیلومتری کرمانشاه قرار دارد آخرین شهرستانی است که در پایان برنامه سوم به سایر شهرستانهای ایران اضافه شده‌است. با موافقت هیئت دولت بخش کرند غرب به شهرستان دالاهو ارتقا یافت. شهرستان دالاهو چهاردهمین شهرستان استان کرمانشاه بشمار می‌آید. این شهرستان ۱۹۰۰ کیلومتر مربع مساحت و ۱۵۴ روستا دارد. شامل دو بخش مرکزی و گهواره‌است.

1– موقعيت جغرافيايي :
شهرستان دالاهو با مساحت 1930 كيلو متر مربع، در قسمت غربي استان كرمانشاه بين 9ََ°34تا ΄46 °34 عرض شمالي و΄53 ° 45 تا ΄35 °46 طول شرقي از نصف النهار گرينويچ واقع شده است، كه از شمال به جوانرود وثلاث باباجاني ، از غرب به سر پل ذهاب ، از جنوب غربي به گيلان غرب ، از شرق و جنوب شرقي به اسلام آباد غرب وازشمال شرق به كرمانشاه محدود مي شود.

2– وضعيت آب و هوا :
شهرستان دالاهو با مساحت 1930 كيلو متر مربع، در قسمت غربي استان كرمانشاه بين 9ََ°34تا ΄46 °34 عرض شمالي و΄53 ° 45 تا ΄35 °46 طول شرقي از نصف النهار گرينويچ واقع شده است، كه از شمال به جوانرود وثلاث باباجاني ، از غرب به سر پل ذهاب ، از جنوب غربي به گيلان غرب ، از شرق و جنوب شرقي به اسلام آباد غرب وازشمال شرق به كرمانشاه محدود مي شود.

3– پيشينه تاريخي :
در خصوص قدمت و ديرينگي تمدن و تاريخ دقيق حيات انساني در اين ناحيه اطلاعات صريح و مستندي دردست نيست، شايد بتوان گفت؛ آثار باستاني به جاي مانده بيانگر قدمت آن به دوران ايران باستان ( دوره ساساني ) و قبل ازظهور اسلام بر مي گردد. بر اساس نوشته ها و يادداشت هاي تاريخ نويسان ؛ كرند(كارينا) چنين توصيف شده است:
«…در مرج القلعه شهر زيبايي وجود دارد كه هواي آن بسيار سرد وآبهاي سردي نيز در آن جاريست. …كه بايد همان كرند باشد … كرند در ميان كوهي بلند واقع است و آب و هوايش دلپسند و نافع ، بام خانه هر يك صحن خانه ديگري است؛ واز دور با شكوه واز هر عيب و نقصي ، عاري و بريست ، از يك طرف كوه واز طرف ديگر باغات بسيار… داراي باروئي مهم و حول و حوش آن روستاهاي پرجمعيت و خوب … ميوه­جات مرغوب، انگورش مشهور آفاق و هندوانه­اش در شيريني طاق. اهاليش با قوت و تنومندند و قوي هيكل و بلندقامت و توانائي هر يك به قدر ده مرد است .
يعقوبي حكايت مي­كند: كه در مراتع آن خلفاي عباسي ايلخي اسبان خود را نگه مي­داشتند. …. و در دوره افشاريه مركز تداركات سپاه نادري بوده است.. .»
در سفرنامه ناصرالدين شاه به نقل از اوژان اوبن چنين آمده است : «كرند قصبه بزرگي است با ششصد خانوار كرندي وحدود بيست خانوار يهودي…. اهالي آن بيشتر از طايفه گوران كرندي، باباجاني و دهستانهاي بيونيج و بان زرده مي­باشند…. رباط بسيار بزرگي كه شاه سليمان صفوي به اهتمام شيخ علي­خان زنگنه ساخته، ليكن گردش روزگار از كارش انداخته، آسيابشان پانزده مجراست و آبشان بي­حد و مرز، شش دستگاه چخماق سازي دارند و شب و روز در كارند….. چشمه­اي در يك فرسنگي آنجاست كه مشهور به سرچشمه و زيباست همه كس از كيفيت آن چشمه در حيرت است و چشم و دل مسافر مجاور از استحضارش بي­بصيرت …»
در كرند ؛ محلات شوا، زرده و در بند همچنان بافت قديمي و سنتي خود را حفظ كرده است.
اهالي اين منطقه بيشتر از طوايف گوران كرندي، باباجاني و دهستان هاي بيونيج و بان زرده و از نژاد كرد بوده و با گويش كردي گوراني كه تركيبي از لهجه هاي كردي اوراماني،كرمانج ، لكي و كردي كرمانشاهي است ، تكلم مي كنند.كتب كلاميِ شان نيز به سبك كردي گوراني نگاشته شده است. از نظر اعتقادي اكثريت مردمان اين ديار ( 83%)پيرو مسلك اهل حق و اقليتي از آنان اهل تسنن (13%) و تشيع (4%) هستند.
شهرستان از لحاظ صنايع دستي مانند: چاقو سازي ، فلز كاري وساخت ادوات موسيقي و ابزار كشاورزي ، گليم ، گيوه موج (چادر شب) وسبد پيشينه اي ديرينه دارد بطوري كه اين صنايع با اندك تغييراتي به خارج از كشور صادر مي شوند.

4- جاذبه هاي گردشگري و اماكن تاريخي :

آثار باستاني قبل از اسلام:

سرخه ديزه : در روستاي سرخه ديزه بقاياي قلعه عظيمي از روزگار ساسانيان برجاست كه از قلوه سنگ و ملاط ساخته شده ودو نوع آجر با دو رنگ نخودي و قرمز در ساخت آن به كار برده شده است .

تاق گرا : ايوان سنگي مسقفي است كه در دروازه كوهسار زاگرس و گردنه گِل سياه در تنگه پاتاق موجود است، علت بناي آن را عده اي توقفگاه موكب شاهي و عده اي ديگر علامت سرمدي ايالت ماد از ايالت اشكانيان تصور كرده اند.

بانزرده : دهستان بانزرده علي الخصوص روستاي بانزرده(دوازده كيلو متري شمال غربي منطقه ريجاب)، داراي آثار فراواني از دوره ساسانيان است، از جمله مهمترين اين آثار مي توان به ؛ بان مَه زاران ، قلعه گَه ، گنبد كلايي ، قبر سلطان سي قلي مَه ، قلعه و برج خاموشي ، زندان دو ناب ، پل دروازه ، قلعه ويرانه ، بهشت و دوزخ ، بابا شيخ ، نقاط حجاري شده دره« هونان» ، نهرگبري ( جوگوري)، مسجد ريجاب ،گمري ملك، قلعه سراب كنار، قلعه تاش خيزي ، قبر شيخ بايزي بستان ، برج ريجاب ، قلعه بان زرده ، قلعه يزد گردي، نقاره خانه، آشيابا ، گچ گنيد ، آشپز خانه ، ديوار دفاعي اشاره نمود،

آثارباستاني بعد از ظهور اسلام :

مقبره ابو دجانه : مقبره ابودجانه (دوجانبه) كه براي اهل تسنن متبرك و محترم است، او يكي از ياران پيامبر(صل الله عليه و آله) بوده كه در جنگهاي اُحد، بدر و ديگر غزوات نبي اكرم(صلي الله عليه و آله) حضور داشته و در جنگ يمامه با مسيلمه كذاب به درجه شهادت رسيد.

مسجد عبدالله بن عمر : اين بنا علي الظاهر از بناهاي قبل از اسلام بوده ، كه پس از ظهور اسلام در ايران به مسجد تبديل شده است ، اهالي منطقه بناي مسجد را به عبدالله بن عمر فرزند خليفه دوم نسبت مي دهند و به همين نام نيز معروف شده است.

5– تقسيمات سياسي – اداري: شهرستان دالاهو از دو بخش ؛ مركزي و گهواره تشكيل شده است. بخش مركزي شامل ؛ شهر كرند غرب و سه دهستان ؛ حومه ، بانزرده و بيونيج با 68 روستا، مزرعه ومكان مصوب كه در حال حاضر 44 روستاي آن داراي سكنه مي باشد.